Sa Jana de s’abba.
Franco Piga. su 25 de santuaine 2008
Comente ogni sero, Tomasu ’essit dae domo, e comente sempre, currinde pro arrivire a sa janna pagu pius atesu ue istat Beneita, mancu intendet sa mama chi dae coghina li etat sa oghe avisendelu de non s’acultziare a s’oru ’e su riu.
Tomasu, si puru at intesu, chentza mancu girare sa conca, sighit a currere, tropu cuntentu chi finidos de faghere sos compitos de iscola, est liberu de giogare, comente faghet sempre, cun s’amighedda sua, ch’est puru sa cumpagna de bancu dae cando fit in prima elementare.
Como chi oramai sun in tertza, unu non podet bistare chentza s’atera.
Su manzanu ch’essin paris a iscola e paris torran apena passadu mesudie, sighinde su caminu chi dae s’iscolasticu, passende adaisegus de sa cheja giughet finas a sas domos issoro.
Sas domos, a pagu tretu una dae s’atera, sun fraigadas a lacana de sas propriedades ue sas duas familias trabaglian e viven cuntentas a deghe minutos de caminu dae sa idda.
Intendinde sos passos lestros e lebios de su cumpagnu, Beneita serrat liberu e cuadernu e issa puru curret a fora.
Est una dia bella. Bella comente sas dies chi solu sa Sardigna ischit presentare cando su eranu comintzat a giogare cun colores e sonos chi paren intrètzidos in s’aera lughida e frimma.
Solu in altu, pegas nues nidas passizan lebias subra calchi astore, colvu o corroga ch’an abìtu giosso, afaca a su riu ue, sas puddas de abba giogan e brigan chentza pasu.
S’elva tocat sos benujos de sos duos pitzinnos chi currinde a manu tenta, lean sa semida chi falat a su riu.
Tia Giuanna, sa mama de Tomasu e tia Forica, sa mama de Beneita, los sighin dae tesu cun sos ojos, movinde apena sa conca, cuntentas, ischinde chi puru minores sun acabados e non b’at motivu de istare in oriolu.
Asciutendesi sas manos in sa falda, Tia forica faghet de manu a s’atera pro saludare e ambas torran a su chi fin fatende.
Intantu, Tomasu e Beneita arrivin a sa pontija e inie si frimman abbaidende s’abba chi allegra lis passat suta murmurende sa cantone chi ogni die los ispantat e los giughet peri sos bisos dulches e innotzentes de pitzinnos.
Cando poi de un’iscuta, cun sos ojos chi lughen chei su sole, si moven e, passadu su riu andan a si setzere in terra, unu ’olu de calandras si pesan in bolu e luego si ’etan a pagu tretu dae issos.
In mesu s’elva pinterinada de margaridas e sisìas, comintzan luego cun su giogu chi peruna mastra lis at insinzadu.
A bolta a bolta, abbaidensi in giru numenan una cosa: sas fozas, sas alvures, s’elva, sos fiores, sas nues, sa terra, su riu, sos puzones, sa zente, su pane e… gai andende.
Sighinde sos ammentos, cantu sa vista proponet e sa fantasia nde ogat a pizu.
Poi, pro ogni cosa, proan a imaginare comente diat essere si li mancherat s’abba:
sas fozas si sican, s’alvure non creschet, s’elva s’ingroghit, sos fiores s’allizan, sas nues iscumparin, sa terra non produit nudda, su riu non curret pius, sos puzonet che ’olan atesu, sa zente tenet sidis e sas mamas non poden cumassare su pane….
Beneita, cun sos ojos serrados e sighinde su giogu narat: “Indevina, indevina ite faghet un’abe chentza abba?”
Tomasu, proende a immaginare ite sutzedit a un’abe chi non tenet abba, comintzat a rispondere: “Un’abe chentz’abba…”, ma non resessit a finire, puite una oghe mai intesa chi paret bessinde dae sa terra, comintzat a cantare, acumpagnada dae diligos sonos chi s’ispalghen in s’aera che una frina chi totu tocat e cumponet:
curre curre abba lena,curre curre cun su sole,curre curre cun sa luna,curre curre cun amore.Gai narat sa cantone e sos duos pitzinnos, chentza si nde pesare dae terra ma abbaindensi in giru chilcan de cumprendere da ue ’enzat sa oghe e a chie apaltenzat.
Poi la ’iden arrivende. Una giovana gai bella chi ne issos ne niun’atere nd’at bidu mancu in assimizu.
Paret bessida dae su riu, cun su estire de seda movidu dae una frina lebia chi a ogni passu paret chi lu mudet in totu sos colores pius bellos: como biancu nidu, poi rosa, poi in colore de s’abba de su mare o de su chelu in beranu.
Paret chi sos pes mancu tochen terra, ca s’elva si mujat apena. Paret antzis chi sos fiores proen de cumparrere pius dritos, pius bellos.
Beneita e Tomasu cun sa uca abelta e chentza resessere a si movere, sun ammachiados dae tanta bellesa e dae sa oghe chi sighit a cantare:
curre curre in ogni ’enain su mundu totugantu, curre curre abba ’onachi ses bella e ses incantu.Poi, girendesi in tundu, comente chi chelferat mustrare a totu sa gratzia de una bellesa
chentza eguales, si frimmat propriu adenanti ’e sos pitzinnos e cun unu sorrisu e un’ateru giru, ch’ispalghet su ’estire subra sos fiores, si setzit in terra umpare a issos.
Beneita, mirendela tota, e chentza timoria peruna, isterret sa manu pro la tocare.
Poi, cun una oghighedda chi s’intendet apena, dimandat: “Chie sese ?”.
Issa, si lassat tocare, poi carignende sos pilos de unu e de s’atera, rispondet: “Deo sò una fiza de sa Natura e pro Issa ando peri su mundu e cumando s’abba chi a sa terra dat totu.
Apo pius de una figura e in ogni logu mi dan numenen diversos, inoghe deo sò sa Jana de s’abba, sa ch’alimentat rios e funtanas pro chi siat giuta a sas domos e currat in sas campagnas e crescan totu sos alimentos pro s’omine e s’elva pro sos animales.”
“Bellu, ite bellu… ”, narat Beneita, faghinde cuntenta su tai-tai e cun sos cavanos rujos che sa sisìa chi giughiad in manu.
Tomasu, chi finas a tando no aiat tunciadu ne si movidu, narat: “Però, babbu narat chi ogn’annu s’abba est sempre piu paga, e chi su riu, pianu pianu s’est sichende. In istiu cando deo e Beneita ’enimos a inoghe, ch’at solu lacheddas, apena calchi pojitu e cun pag’abba.
Puite non nde mandas de pius e faghes currerre rios e trainos puru in istiu?”.
Sa jana, si faghet seria e abbasciende apena sa conca li rispondet: “Ogni criadura de sa terra at bisonzu de abba, puite si mancat issa, tottu morit e finit. Finit sa vida.
Sa vida creschet, creschet sa zente e totu cheren pius abba.
Non la poto date tota a bois, devo cuntentare totu sos pitzinnos e totu sos rios de su mundu.
Però, bat zente meda chi non lu cumprendet, o non lu cheret cumprendere.
Zente chi chentza riguardu la peldet e la ispeldet chentza motivu, chentza bisonzu, zente chi cun velenos l’arruinat e distruet.
Isco chi tue e Beneita faghides atentzione e pro s’abba azis rispetu e amore ca est unu bene chi nudda e niunu podet pagare.
Bois Faghides su giogu pius bellu de su mundu, su giogu de s’abba.
Nd’aia chelfidu meda che a bois, foltzis aia ’inchidu sa gherra chi so acanta a peldere.”
“Sa gherra? Cale gherra, cun chie faghes sa gherra ?” preguntat Beneita, issa puru intristida dae sa oghe seria de sa Jana.
“Beneita cara…”, rispondet issa, “Deves ischire chi deo, die e note so in gherra cun unu nemigu mortale: su desertu, chi avantzat e si leat logos chi primu fin tancas bildes e semenadas a laore.
Logos ue b’aiat funtanas e vida. Che inoghe, e… como non b’at pius nudda.”
Epuru in cussos desertos vivet zente, pitzinnos che a bois e su giogu chi faghes tue cun Tomasu, pro issos no est giogu, est sa realtade de ogni die, de sempre.”
Tomasu e Beneita como sun mudos, non ischin pius ite narrere, an cumpresu su ch’at nadu sa Jana de s’abba e pensan a cussos pitzinnos chi non tenen mancu unu cantaru intro ‘e domo, e in cuccuru, carran istagnalas e brocas de abba, sa pag’abba chi cuntzedit calchi putu fatu in mesu sa rena, in logos, ue su ’entu, cando sulat non carignat s’elva ma, solu pesat nues de piuere chi intzeghit e costoit fintzas s’aera.
Bae e giughela sa vidaa sa zente totaganta,a sa zente ch’est sididacurre curre canta canta. Giughe s’abba a sa funtana,a su riu ch’est cantende,a sa nue ch’est lontana,a su mare ch’est gioghende.Cantat sa Jana pesendesinde, poi porrit sas manos a sos duos pitzinnos e, chentza isfoltzu aparente, los agiuat a si nde pesare.
Poi, torra cun su sorrisu in laras e sos pilos giutos dae su ’entigheddu dulche chi s’est pesadu quasi a lis faghere cumpagnia, narat: “Como devo andare a tocare su mare pro chi mandet abba a sas nues chi la ’etan a sos montes e a sa terra, gai chi alimenten trainos e rios e ogni ’ena chi sa terra at in sinu e giughet a sas funtanas e cando totu est cumpridu, l’acumpanzo torra a mare pro chi ancora si repitat su ’iazu pius importante.
Mirade chi custu est unu segretu, su segretu de sa vida e de s’abba. Ammentadebollu sempre.”
Beneita, cumprendinde chi sa Jana si ch’est andende preguntat: “Comente faghimos a t’agatare, inue ti podimos chilcare?”
Sa Jana, andende a su riu chi como paret la siat aisetende, rispondet: “Ammentade chi s’aria e s’abba sun sa matessi cosa e si morit una morit s’atera, faghide chi custu non sutzedat mai. Tando, bastat chi cantedas sa cantone de s’abba, e si puru non m’idides, deo so cun bois in calesisiat logu chi siedas.”
Beneita e Tomasu la ’iden ’intrende in su riu chi murmutende sighit su caminu chi su tempus at signadu in sa terra.
Torrende a domo sun cuntentos, an connotu sa Jana de s’abba e issa lis at cunfidadu unu segretu chi pro sempre cheren arribare intro su coro: su segretu de s’abba.
Arrivados a sa pontija, si frimman unu mamentu pro abbaidare su riu chi, chentza mai s’istracare andat e, totue lassat vida.
Lis paret de la ’idere, currinde lebia umpàre a s’abba e cun issa, pianu pianu iscumparit ma, ancora, s’intendet sa cantone:
Curre curre abba lena,curre curre cun su sole,curre curre cun sa luna,curre curre cun amore. Curre curre in ogni ’enain su mundu totugantu, curre curre abba ’onachi ses bella e ses incantu. Bae e giughela sa vidaa sa zente totaganta,a sa zente ch’est sididacurre curre canta canta. Giughe s’abba a sa funtana,a su riu ch’est cantende,a sa nue ch’est lontana,a su mare ch’est gioghende. Curre curre cun amorea ogn’alvure fozida,curre e bati bonumorea sa terra ch’est fiorida. Curre curre abba lena,curre curre cun su sole,curre curre cun sa luna,curre curre cun amore.Cantat sa Jana.
| Succ. > |
|---|


